وبلاگ تخصصی دکتر علیشاهی
دانستنی های الزامی
لينكستان
دانشگاه علوم پزشکی یزد فوریت های پزشکی یزد-ابرکوه بانک اطلاعات پزشکی و روانشناسی دکتر علی حاجی ستوده متخصص داخلی دکتر جلال کریمی-دستورات دارویی دکتر آناهیتا چشمه علایی-متخصص جراح عمومی قالب بلاگفا
Google


در اين سايت
در كل اينترنت
Untitled Document
دریافت کد خوش آمد گویی

دستگاه تنفسی
 

دستگاه تنفسی یا سیستم تنفسی

شامل قسمت هایی از بدن است که در عمل تنفس نقش دارند. ازطریق عمل تنفس (فرآیند تنفس) است که سلول های بافت های مختلف بدن به اکسیژن (O2) لازم جهت ایجاد انرژی دسترسی پیدا می کنند و همچنین فرآیند تنفس به دفع دی اکسید کربن (Co2) از بدن می انجامد. مسیر جریان هوا از ناحیه پرفشار به ناحیه کم فشار است. به هنگام دم، این مسیر از محیط به سمت ریه ها و در زمان بازدم، از ریه ها به طرف محیط است.

ریه ها (شش ها) نقش مهمی در فرآیند تنفس دارند، به نحوی که خون دارای دی اکسید کربن که از راه شریان ریوی از بطن راست به ریه ها می رود، تصفیه شده و درعوض، اکسیژن لازم برای بافت ها ازطریق وریدهای ریوی (چهار ورید) به دهلیز چپ بر می گردد.

تصویر سیستم تنفسی:

بخش های دستگاه تنفسی

دستگاه تنفس شامل راه های تنفسی و ریه ها است. راه تنفسی را می توان به دو قسمت تقسیم کرد:

*راه تنفسی فوقانی

*راه تنفسی تحتانی

راه تنفسی فوقانی

قسمت هایی که راه تنفسی فوقانی را تشکیل می دهند عبارتنداز:

*حفرات بینی

*حلق

*حنجره

بینی و حلق علاوه بر گرم و مرطوب کردن هوا، باعث تصفیه آن می گردند. تنفس در افراد بزرگسال بیشتر از راه بینی است (حدود 85 درصد). در مرحله بعد، جریان هوا وارد حنجره می شود که این بخش دارای عضلات و غضروف های بسیاری است. هوا از حنجره به اولین قسمت راه تنفسی تحتانی یعنی تراشه (نای) انتقال می یابد. به زمان بلع یا استفراغ، قسمت فوقانی حنجره به واسطه اپی گلوت بسته می گردد تا از ورود غذا و مواد زائد به درون سیستم تنفسی جلوگیری گردد. به هنگام ورود هوا از حنجره به نای، دمای آن 37 درجه و رطوبت به میزان 100 درصد است. همچنین در این مرحله، هوا از ذراتی با قطر بیشتر از 10 میکروگرم تصفیه شده است.

راه تنفسی تحتانی

راه تنفسی تحتانی به ترتیب شامل قسمت های زیر است:

*نای یا تراشه (Trachea)

*نایژه یا برونش اصلی راست و چپ (Right and left principal bronchus)

*پنج نایژه یا برونش لوبار

*چندین نایژه یا برونش سگمنتال و ساب سگمنتال

*نایژک ها یا برونشیول ها که به برونشیول انتهایی، تنفسی و تنفسی انتهایی تقسیم می شوند. هر برونشیول تنفسی انتهایی (Terminal respiratory bronchiole) تعدادی از مجاری بنام مجاری آلوئولار را ایجاد می کند.

*مجاری آلوئولار یا حبابی (Alveolar ducts) که هر یک چند شاخه اتریوم یا دهلیز (Atrium) را به وجود می آورند و هر اتریوم خود چند کیسه هوایی (Air sac or Alveolar sac) را ایجاد می کند. هر کیسه هوایی از چند حبابچه (Alveoli) یا آسینی (Acini) تشکیل می گردد.

نای یا تراشه (Trachea)

نای در بزرگسالان لوله ای به طول ده الی دوازده سانتی متر بوده که دارای خاصیت ارتجاعی است. وجود غضروف های حلقوی ناکامل (تقریبا دایره ای) متعدد در مسیر نای، مانع از روی هم خوابیدن آن می گردد و درنتیجه مسیر نای همیشه باز می ماند. تراشه در سطح کارینا (Carina) به دو برونش اصلی راست و چپ تقسیم می گردد. چون برونش اصلی راست در امتداد تراشه قرار دارد، بنابراین اجسام خارجی آسپیره شده تمایل بیشتری در طرف راست دارند.

برونش ها یا نایژه ها (Bronchi) و برونشیول ها یا نایژک ها (Bronchioles)

تقسیماتی از مجاری هوایی که بین نای و برونشیول ها قرار می گیرند، برونش نامیده می شوند. برونش ها همانند نای دارای حلقه های غضروفی هستند. گسترش تیغه های غضروفی به تدریج از نای به برونش ها کاهش می یابد. برونشیول ها قطری کمتر از یک میلی متر داشته و فاقد غضروف هستند. جدار برونشیول ها تقریبا به طور کامل از ماهیچه صاف تشکیل شده است (به غیراز انتهایی ترین برونشیول ها که فقط حاوی چند ماهیچه صاف هستند). عواملی که در کنترل عضلات صاف برونشیول ها نقش دارند و مواردی که این کنترل را به هم می زنند، جهت درک عملکرد سیستم تنفسی و یا شناخت اثرات برخی از بیماری های تنفسی بر برونشیول ها مهم هستند.

عوامل تنگی و شلی برونشیول ها

سیستم عصبی پاراسمپاتیک ازطریق عصب واگ با ترشح استیل کولین می توانند باعث تنگی خفیف تا متوسط برونشیول ها گردند. همچنین هیستامین و ماده با واکنش آهسته آنافیلاکسی، در تنگی برونشیول ها نقش دارند (مثلا به دنبال آسم آلرژیک).

اپی نفرین و نوراپی نفرین که از غدد فوق کلیوی به هنگام تحریکات سمپاتیکی تولید می شوند، منجربه شلی برونشیول ها می گردند و از انسداد آنها جلوگیری می کنند.

ریه یا شش (Lung)

ریه راست و چپ دو قسمت اصلی دستگاه تنفس هستند که اجزای مهم آن شامل بسیاری از بخش های راه تنفسی تحتانی (یعنی برونش ها برونشیول ها و آلوئول ها) است. ریه ها دارای خاصیت ارتجاعی بوده که این ویژگی می تواند به هنگام بازدم به تخلیه هوا از ریه ها کمک نماید. هر یک از ریه ها توسط پرده جنب (پلورا) احاطه می گردد. بین دو ریه میان سینه یا مدیاستینوم (Mediastinum) جای می گیرد که محتوی قلب، عروق، مری (ازوفاگوس)، نای همراه با دو شاخه اصلی آن، اعصاب فرنیک و واگ و همچنین مجرای سینه ای (توراسیک) است.

پرده جنب یا پلورا (Pleura)

پرده جنب غشایی ظریف و سروزی و دولایه ای حاوی کمی مایع بوده که هر یک از ریه ها را دربر می گیرد. فشار پرده جنب منفی بوده و درنتیجه از روی هم خوابیدن بافت ریه جلوگیری می کند. پارگی پرده جنب باعث جمع شدن ریه و ازکار افتادن آن می گردد. بنابراین، برای باز ماندن بافت ریه، وجود پرده جنب جهت ایجاد فشار منفی ضروری است.

پرده جنب خود شامل دو لایه است:

*لایه احشایی یا پلورای ویسرال (Visceral pleura) که به آن پلورای ریوی (Pulmonary pleura) نیز گفته می شود.

*لایه جداری یا پلورای پاریتال (Parital pleura)

تصویر لایه های پلورا:

این دو لایه در ناحیه ناف ریه به یکدیگر می پیوندند. دو حفره پلورال راست و چپ با یکدیگر ارتباطی ندارند. پلورای ویسرال و پاریتال فضایی را به وجود می آورند که به آن حفره پلورال (Pleural cavity) می گویند. این حفره حاوی مایع جنب است که فشار منفی آن باعث باز ماندن ریه ها می گردد. درصورت عدم فشار منفی پرده جنب، خاصیت ارتجاعی بافت ریه منجربه جمع شدگی ریه می گردد.

فشار بین دو لایه جنب همیشه کمتر از فشار اتمسفر است و به هنگام دم که با افزایش حجم قفسه سینه همراه است، فشار جنب و مجاری هوایی کاهش می یابد و هوا به درون ریه ها کشیده می شود

دم و بازدم

عمل دم که باعث ورود هوا از اتمسفر به درون ریه می گردد، ازطریق عضلات تنفسی خاصی صورت می گیرد. ماهیچه دیافراگم که توسط عصب فرنیک (C3-C4-C5) عصب دهی می شود، مهمترین ماهیچه تنفسی است. این عضله در دم آرام نقش دارد. به هنگام انقباض عضله دیافراگم همراه با خروج از حالت گنبدی شکل و حرکت رو به پایین بوده و درنتیجه محتویات شکم نیز به طرف پایین رانده می شود. عمل عضله دیافراگم درنهایت باعث افزایش حجم قفسه سینه شده و به علت کاهش فشار مجاری هوایی نسبت به اتمسفر، هوا به درون ریه ها انتقال می یابد.

عضلات دیگری که غیراز ماهیچه دیافراگم در عمل دم نقش دارند عبارتنداز:

*اسکالن

*بین دنده ای خارجی

*استرنوکلیدوماستوئید

*پکتورالیس مینور و ماژور

*تراپزیوس فوقانی

*ساب کلاویوس

عمل بازدم برخلاف عمل دم غیرفعال بوده و بدون نیاز به عضلات تنفسی انجام می گیرد. دو عامل در عمل بازدم که مرحله خروج هوا به اتمسفر است نقش دارند:

*خاصیت ارتجاعی ریه ها

*وزن قفسه سینه

درصورت نیاز به افزایش تهویه است که عضلات فرعی تنفسی (کمک تنفسی) وارد عمل می شوند (مثلا به هنگام تنفس عمیق و قوی). در بازدم آرام یا عادی عضله خاصی فعال نیست، ولی به هنگام بازدم عمیق، ماهیچه های زیر ممکن است نقش داشته باشند:

*بین دنده ای داخلی

*مستقیم شکمی (رکتوس ابدومینوس)

*عرضی شکمی (ترنسورس ابدومینوس)

*مایل داخلی و خارجی (اینترنال و اکسترنال اوبلیک)

منابع

*شادان، فرخ.ترجمه: فيزيولوژى پزشكى پرفسور آرتورگايتون. جلد دوم، انتشارات شركت سهامى چهر.

*سخائی، حمیدرضا. مبانی طب سسیل (بیماری های دستگاه تنفس). مرکز نشر اشارت.

*اعتمادی، ملیحه و همکاران. فیزیوتراپی در بیماری های تنفسی. انتشارات قلم علم. سال 1389

*برزکار،ابراهیم.ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی.تحت نظارت:دکتر حسن عشایری.با همکاری:دکتر مسیب برزکار.چاپ اول.بهار ۱۳۸۵.شابک 8-7688-06-964

*میرزاده، صادق و همکاران. مبانی طب داخلی سسیل 1997. چاپ دوم. نشر اشتیاق.

نوشته شده در 90/01/31ساعت 16:16 توسط |
درباره وبلاگ
سلام

از اینکه به وبلاگ من سر زدید بسیار سپاسگزارم.

امیدوارم که مطالب این سایت برای شما مفید باشد.

اساتید و داشنجویان گرامی می توانند جهت ارتباط با مدیر وبلاگ به آدرس زیر ایمیل دهند.

Dr.alishahi6197@gmail.com

در ضمن مطالب و دانستنی های خود را به آدرس زیر ایمیل کنید تا در صورت تایید در وبلاگ نمایش داده شود.

Dr.alishahi6197@yahoo.com پروفايل من
مطالب تازه
گند زدایی تجهیزات و آمبولانس کاربرد اخلاق پزشکی در فوریت های پزشکی مراحل اعزام آمبولانس نحوه استفاده از لارنگوسکوپ تاثيرات کم خوني يا آنميا در انسان غش با تشنج فرق دارد فرم اداري تكنسين فوريتهاي پزشكي پیشنهاداتی در مورد چگونگی رفع استرس و مشکلات یک تکنسین فوریت های پزشکی آشنایی با وسایل امدادی اورژانس 115 نبض : گرفتن نبض مواردي كه در آن ها مي توان از اورژانس تقاضاي كمك گرفت کدام اند؟ انواع خونريزي خارجي خونريزي‌ شديد
آرشيو وبلاگ
دی 1390 اردیبهشت 1390 فروردین 1390